زودتر از هنگاميكه الفبا را بياموزم،

كلمه عشق را شناختم

                        كه ترنم مرغك مهر بود...

« آن بستني دست تو چه مي كند... سر جايش بگذار! گفتم مال ماست! »

صدا از پشت سرم آمد. در جا ميخکوب شدم. دست و پايم مرد. ديگر تشنگی يادم رفت و ميلی به چيزی نداشتم. نمی دانم چرا رعشه ای که در صدايش بود دلم را لرزاند و اندوه تيره ای به دلم ريخت.

............

تازه به هتل ارزان قيمتی رسيده بوديم. هنوز ساک دستی مان را روی زمين نگذاشته بوديم که سر و کله يکی هموطن ها پيدا شد. دستش را برای آشنايی و عرض ادب جلو آورد. نگاهش روی من بود و چشمهای خيره مامان روی او.

قاچاقچی که خودش می دانست, پول های مامان را به قصد کانادا بردن بالا کشيده, وقتی ما را راهی سوئد می کرد, با لهجه کش داری گفت: « می دونين چيه. شما را جايی می فرستم ناب! حرف نداره. می گن ناف دنياست. »

خواستم بگويم که مگر شانزه ليزه پاريس ناف دنيا و فرانسه عروس شهر های اروپای نيست که مامان چشم غره ای رفت, حرفم نيمه تمام در دهانم ماند. نگاه برنده اش می گفت مبادا با مرد غريبه ای گرم بگيرم و سربسرش بگذارم. سيم زير زبانم را کشيدم و ديگر چيزی نگفتم. پوزخند مرد قاچاقچی هنوز روی لبش سبز بود که می گفت, آنجا که می فرستم تان؛ آخر خط است.

هموطن ايرانی سکوت مشکوک بين ما را شکست و گفت: « امروز رسيدين نه. »

جوابی نداديم. دوباره پرسيد: « آخه چرا اينجا؟ مگه جا قحطی بود. »

با تمسخر گفتم: « مگه اينجا آخر خط نيست! »

فاصله من و تو

پرسه مى زنم در خويش، به جستجوى حقيقت

و چشم اندازِ ضميرِ من،            مرز ناشناس                               

        که از سپيده سحر و سرخىِ  

        بر پرده يِ هزارنقش طبيعت،   نگاره مى گردد...

غم زده هستم؛ با آرزوى فرداىِ بكر،

               كه در بطن سينه ام

تو را نسيمى تنباك مى شناسم

 وخود شبدر نم زده هستم                                               از هوای آکنده از مه صبح...

وجود تو را خورشيد، مى دانم

و خود را موجى احساس مى كنم، 

                                 كه نرم و بى طغيانم

و در مسيرِ مرگِ دورى ناپذير،

خزان زده برگ بوستان هستم...

دخترک کبريت فروش

بطور وحشتناکی سرد بود, داشت برف می آمد و هوا کم کم رو به تاريکی گذاشته بود. آخرين شب سال بود, شب سال نو. در آن هوای سرد و تاريک دختر کوچک و فقيری با سر لخت و پاهای عريان در خيابان راه می رفت. البته وقتی صبح زود که از خانه شان بيرون می آمد, کفش ساده چوبی بپا داشت, اما فايده اش چی بود. آن کفش ها مال مادرش بود. تازه به پايش بزرگ بودند. دخترک وقتی می خواست از اين طرف خيابان به آنطرف خيابان برود, برای اينکه زير ماشين نماند, شروع به دويدن کرد. آنقدر عجله داشت که کفش های چوبی بزرگ مادر از پايش کنده شدند و هر کدام به طرفی افتادند. يکی از آنها را که نتوانست پيدا بکند و لنگه ديگرش را هم که پسر کوچکی پيدا کرد و آن را برای خودش برداشت و زير لب گفت: می خواهم وقتی خودم بزرگتر شدم و بچه دار شدم, بچه ام را در اين کفش چوبی بخوابانم.

..............

سنگ صبور من

 چشم باز خواهی کرد يک روزی

که چه ارزان شدم از آن تو؛ بی مرارت

بودم هر لحظه من برايت موهبتی

که ندانستی تو ارزش اين سخاوت 

و حال،

از تو ساختم آن ستاره اى که بودى

همگام آسمان سياه چشمانم

که نرم نرمان درخشيدی

همسان ستاره تابيدی با پرتو جانم

بسان خورشيدی شدی چلچراغی

در حسرت ديدار؛ دل بيمارم

هرگه گفتم دلدار؛ خاموش بودی

آويزان بر سقف زندان نهادم

بی هيچ فروغی خاموش بودی؛

انگاری که يار غير بودی؛

مال غير بودی!

                ع.ح- کپنهاک ۲۰۰۴ آوريل

مى خواهم دويدن آغاز كنم...

مى خواهم دويدن آغاز كنم

رايحه يَ عطر ساراى دوستى،

مرا مجذوب مى دارد

و كهرباى آفتاب سيماى هستى،

مرا بسوى خود مى كشد!

تشنه به شادى ام بسان كودكى، كز لذت اوج گيرى بادبادكش

نمى گنجدش زمين،

و هوا گنجايش فريادهاى شادی اش را نيست!...

باز هم پنبه كهنه هاى ابر جايمانده از ديروز، بر هم فشرده اند

در لحاف فرسوده ى شامگاهى سرد

رسوب سوزناك قطره هاى اشك مانده به چشم

                                 ديدگاه ديدگانم را

                               بساط ساحرى در خشم

                                 جلوه مى دهد!...

برگهاى خزان شده با خش خش خويش،

در زير پاى من، زنجمويه مى كشد!                                           

و در آينه ى طبيعت به غير از تصوير باد، باران سرد و بوران نيست!...

تنها، ياد مشامنواز ياسمن است كه با تصويرى از بهار،

تحمل بوى حسرت زاى غربت را، به جانم هموار مى كند!...

تنهائى،

همسان خار كه با دست باغبان!

با من صميمى است!

تنهائى،

چنانكه واقعيتِ علمى شكل گيرى نيمرخ ماه، در طريق سير زمان!

براى من پذيرفتنى شده است!

تنهائى،

همراه با صداى چندش آور سكوت،

هر شب، هميشه پيش از من!

در بستر،

به انتظار من

چنبره زده است!

شب را در تنهائى مى خواهم!

در سروده شدنم با سروده شدن شعر نبودنم!

در انديشيدنم!

در اوج نياز و ترديد بودنم!

                                 مى خواهم دويدن آغاز كنم!...

بايستم دويدن، در امتداد طاقت فرساى سكوت سنگين،

تا رهيدن از بندهاى اعماق درد،

و رهائى از رنج حيات اندوهگين!

شايستم دويدن، رو بسوى بطن معناى آفتاب

و به دل ذراتِ پرتوهاى ماهتاب

و به ژرف انگيزش بوسه خواهى لبهاى تب خال زده از شرم و تاب هوس!...

مى خواهم دويدن آغاز كنم،

                    در فرار از سوختن تدريجى

                     و پرهيز از گدازش حسرت!...

قطره قطره آب مى شوم، در عين تشنگى

و همراه با كاخ با شكوه پيكرم،

                      فرو مى ريزم،

خراب مى شوم، در عين بر پائى!

پس، راهى مى شوم به آغوش دشت، به سينه ى جنگل

و دويدن را آغاز مى كنم تا پهناى بى انتهاى گردش شب و روز!...

خانه در قعر جنگل خاموش مى گيرم،

 هم آواز جغد شبنوش مى شوم

اين هم اميدى است،

پس زندگى زيباست!.

                                                   الناز حسن زاده از مجموعه سنگ صبور من       مارس ١٩٩٧ کپنهاک

وقتى نسيمِ شوق، در بزم وجودت وزيد،

گل پر شادىِ را در بلور نور حبس كن!-

آخرين پنجره بودن را ببند؛

                                   كه هر نسيمى را شوق نيست!

وقتى سبد آرزو را،

                      آويخته بر دست تهىِ نيار!؛

به حراجِ بازارِ احساس مى برى!...

                                   هشدار!

                                       گلدانه يِ لبخند را نخرى!

                           به هر بهائى كه لبخند، ماندنى نيست!...

                           مگر در صدفِ خالىِ لبِ اندوه گذاريش!

از باغِ هستى، ميوه يِ عشق را چيدى،

                                      هسته اش، بر تارِ حقيقت، بياويز!

يا كه خرده خرده، با داسِ بى تابى!

                                     فرو دهى اش، به كام فروخواهى!

و شهدِ خونرنگش را جرعه جرعه!...

                                 با لبِ تشنه يِ حسرت، بنوش!...

هشدار! ای دوست داشته

دلِ باخته، در حراجِ غم، نخر!

                                 كه باخته دلان را دلى نيست!

در اين بازار شوريده 

و گلدانِ عاطفه را با گلِ يخ، آذين بند!

كه گلِ خنده، پوسيدنى است،

                                   چون ريشهِ مردابِ افسوس!

ساقه يِ خواهش، در باغِ نگاهت شكست؛ 

و تگرگ نااميدى از آسمان دلت فرو ريخت،

از بساطِ قسمت، برگِ سبزِ باور، بستان!

                                      كه تولدِ نو، حق توست!..

  از مجموعه شعر سنگ صبورم خودم.

به تو خواننده عزيرم؛ عاشق دل مهربانت تقديم می کنم که عشق را با تمام وجودت حس کرده ای. باورت سبز باد!                                                                   مارس ٢٠٠٣ کپنهاک

كلمه در غربت

سالهاست كه ساكنم در سرزمين غبارهاى يخ زده!

در سرزمين جلوه هاى تمدن، با طبيعت سرشار، اما سرد!

اينجا، هر رهگذرى را خيالِ خامى به ماندنست!

اما،

افسوس كه خورشيد، در اين ديار ساكنان را بى ميل به...

                                                                  در آغوش                               فشردنست!

اينجا، سطحِ يكنواخت و بى نشيب و فرازش آكنده از مِه!

و آسمانش، در تسخيرِ خاكسترِ چسبناكِ ابرهاست!

و رنگ آبى عشق را رنگ ديگرى است!

 و گوئى كه زنگى اش نشسته بر رخسار!...

نمادِ حيات، در ژرفِ خويش گمشده!

و نمودها، مجسمه هاىِ كوكى اند!

و معنويت، در گنجه هاىِ مد، زندانى ست!...

و بريده هاى كلام، از بهرِ بهره هاى بانكى،  و سود تبادلات كالاها كافى ست!...

انسانها در گذر از كنار هم بشتاب!

و پرتو نگاهها، گويچه هاى شيشه اى عتاب!...

اينجا

خانه هايش، در زير آوارِ ابرها، و آماجگاه تازيانه ى باد

و شلآق هاىِ باران است!...

و چشمك ناز اختران كه همزبان شده شب زنده داران، آرزوى دل است!...

خورشيد، پندارى كه شرمنده از تابش است!

و چالش است با تعارف، سلامهاى گرم هم مرز و بوم هاى دوست نما!...

 كلمه، در بزمگاهِ بيان غريب است!

و عجيب است، بروزِ احساسات!...

اينجا، بهشتى ست، كه خدايش فراموش كرده!

و فرياد خواهىِ سكوت، انفجارى ست!...

كه در آهنگ هاىِ تندِ عصيان ها!...

اينجا، زندگى كنشى عادت وار است!...

روح اسيرِ جسم و، جسم، بيمار است!...

و قنارىِ كلمه، از زندانِ سينه در غربت، بيزار است!.

آوريل  ١٩٩٨ هلبك

 شعری از مجموعه سنگ صبور خودم که هرگز در ایران اجازه چاپ نگرفت

شاد باشید. الناز حسن زاده 

جايی بهتر

       اول که ديدمش, باور نکردم. نگاه حيرت زده ام را بسويش دواندم, باز هم به چشم خودم اعتماد نکردم. نزديکتر رفتم. پشت فرمان ب. ام. و. نشسته بود و اسباب صورت مثل لبو سوخته اش از ترافيک پشت چراغ قرمز کلافه به نظر می رسيد. درست ديده بودم. رضا بود. خود خودش بود. البته کمی چاق شده و پوست انداخته بود. اما قبراق تر از هميشه بنظر می رسيد, تر و تازه با حلقه ای از موهای پيچ خورده اش که روی پيشانی می لغزيد. لبهای باريک قيطانی و چشمهای به گود نشسته و استخوانی و پيراهن چارخانه ای, کاپشن چرمی که هميشه خدا به تن داشت. ژشتی هم برای خودش گرفته بود که از ديدنش خنده ام آمد. تا چراغ سبز بشود, باز هم چند قدم نزديکتر رفتم. هنوز هم شک داشتم. يک بنده خدايی می گفت, خدا آدمها را جفت آفريده. پيش خودم فکر کردم, لابد همزاد او را ديده ام. ديگر چی. خود رضا موش بود يا رضا سانديگو و يا رضا چاخان. در آن لحظه برگشت و در چشمهايم زل زد. پکی به سيگار گوشه لبش زد. لحظه ای کوتاه اما بادآورده و سريع بود که قيافه او را لو داده بود. می شد نشناختش ولی نه اينقدر که لبخند مذبوحانه اش را فراموش کنم, او هم من را بجا آورده بود. با ديدنم لبخندی گوشه لبش نشست. رضا که آسم داشت و نفسش تنگ می شد داشت سيگار می کشيد. پاهای من به زمين چسبيده بود. رضا پا روی گاز گذاشت و با نگاهی که هنوز رنگ حيرت بصورتم می زد از کنارم رد شد. لبخند رضا من را به فکر گذشته ها فرو برد.

به نظرم طفلکی رضا از جمله پناهنده های ته مانده شهر بود که مهر صد تا لقب چاوداری روی پيشانی خورده بود. اول ها که بچه ها ديسکو می رفتند, وسط بزن و بزنها غيبش می زد. در حقيقت گوشه ای پنهان می شد و با چشمهای گود نشسته اش از همه فيلمبرداری می کرد و بعد هم با ديدن برو بچه های ايرانی زير و بم دعوا را با آب و تاب برای بقيه تعريف می کرد. آدم فکر می کرد که در هيرو وير کتک کاری خودش نقش اول فيلم را بازی کرده و يکی از آنها را که مدعی بوده سر جايش نشانده بود. بخاطر ترسو بودنش بچه های ايرانی محل لقب موش را به او هديه کردند. بعد هم که قضيه خالی بندی هايی بود که پشت سر هم قطار می بست. همه فهميده بودند که از صدتا چاقويی که می ساخت, يکيش دسته نداشت و آقا خالی بند پاتولوژيک بود. آنها که جرأت شوخی با او را داشتند, لقب چاخان را به دنباله اسمش اضافه کردند. بدتر از همه لقب سانديگو بود که بعد از سفر يک ماهه اش به امريکا گرفت. پسر خاله هايش در سانديگو ساکن بودند. خودش که می گفت, با راهنمايی آنها صدهزار دلاری در بانک های آنجا خوابانده. بچه ها گفتند, خالی می بندد. او آه ندارد با ناله سودا کند, صد هزار دلار شوخی نبود. شايد صدهزار ريالکی اندوخته داشته باشد اما همان را هم خالی می بست. کار درست و حسابی که نداشت. درس هم که نخوانده بود. يک اتاق اجاره ای داشت با چند تا وسايل زهوار در رفته که در جمع هزار کرون هم نمی ارزيد. بيشتر وقتها اينجا و آنجا پلاس بود و با بچه های مجرد می گشت. شايد اگر خيال پول جمع کردن داشت, يک چيز اما کی رسيد که صدهزار دلاری جمع کند. البته خنده داره که ايرانی ها حساب پول او را هم نگه می داشتند. خود رضا هم در اين وسط بی تقصير نبود. از وقتی می خواست امريکا برود و تا وقتی که برگشت, همه اش هوای رفتن داشت و انگار نمی خواست آنجا بماند و ريشه بزند. می گفت, اين مملکت جای ماندن نيست. مثل مرداب کور می ماند, آدم مدتی که بماند, می گندد و به مرده های هزار ساله پيوست می خورد. ديگر چه شده بود که رضا موش سوئد را هم پسند نمی کرد.

می دانم که ماجرا دارد کمی بی معنی می شود و بيخ پيدا می کند, شايد هم حوصله خواننده سر رفته که چرا من سماجت می کنم و نمی خواهم قيافه شاد و بشاش و کالبد زنده رضا را در يکی از چهارراه های تهران برسميت بشناسم. حاضر بودم قسم بخورم که خودش بود. باور کنيد, آخر من هم برای خودم دليلی دارم.

اگر کمی دورتر بروم, رضا را از روزهايی بخاطر می آورم که با هم در کارخانه ای کار می کرديم. رضا در کارخانه پلاستيک سازی و پشت دستگاهش می ديدم. مسئول دستگاهی بود که فنرهای در و ظرف را به هم وصل می کرد. اوايل که من را آنجا ديد, به طعنه گفت: « کارفرما خودش شخصا" دنبال من تلفن زده. اما نمی دانم تو بتوانی کار من را انجام بدهی. » بايد اعتراف کنم که آنوقت ها کمی حوصله داشتم و سر به سر او می گذاشتم و جواب هذيانهايش را می دادم. آن موقع از او علت خوشبينی کنايه آميز و لطف بی تعارفی را که نسبت به من داشت پرسيدم. با دست کشاله ران پايش را خاراند و گفت: « آخه شما زنهای ايرانی به مفت خوری عادت کرده ايد. اينجا آمده ايد و حقوق بيکاری می گيريد. تو يکی کجا می توانی با اين جثه ريزت اين همه ساعت کار بکنی و دوام بياوری. »

با شنيدن حرفهای رضا آه از نهادم در آمد. نمی دانستم از کجا شروع بکنم و بگويم که من سالها کار کرده ام. تخم بدجنسی زير پوستم جوانه زد و با طعنه گفتم: « شما که الحمدالله مجرد هستين و سالهاست که از همجواری با موجود ظريفی به نام زن محروم هستين, اين کشف را چگونه به تنهايی حاصل فرموده اين. »

رضا خميازه کش داری زد و گفت: « آره. ظريف گفتی و تمام شد. من دخترخاله ای در انگليس دارم که مثل جنابعالی صاحب ادعاست. البته اون طفلک حق دارد. می دانی چرا. چون دولت انگليس خسيس تر از اين حرفهاست که کرايه خانه مجانی به کسی بدهد. از صبح تا شب جان می کند و خرج و مخارجش را در می آورد. »

نمی فهميدم بدبينی او نسبت به من از کجا آب می خورد, گفتم: « اولا" که آقا رضا از کار عقب مانده ايم, لطفا" دست به جنبان. دوم هم اينکه شما مجرد هستين و هنوز خيلی مانده که زن ايرانی را در آلمان و سوئد بشناسين. »

چشمهای ريز رضا برق شيطنت آميزی زد و گفت: « اسم زن ايرانی را نياور که حالم گرفته می شود. سال قبل مادرم و اينها پيغام فرستادن که دختری برايم پيدا کرده ان. اصرار کردم عکسی بفرستن. مادرم گفت, زر زيادی نزن. دختره از سر تو هم زياده. اعتراض کردم که بابا مگه من حق ندارم ريخت زن آينده ام را ببينم. ننه ام دوباره سينه سپر کرد که خروس خوانی نکنم و به انگليس بروم. دختره هم برای ديدن خواهرش لندن می آيد. من هم بدم نيامد که هم يک سفری به لندن بکنم و همه با دختره قرار و مدار بگذارم. چشمت روز بد نبيند دختره کله گنده ای داشت که با ديدنش بند دلم فرو ريخت و با يک بهانه ای از در بيرون زدم و پشت سرم را نگاه نکردم. مادرم تلفن زد که ای بی معرفت, اين چکاری بود که کردی و آبروی ما را بردی. من هم به روی خودم نياوردم و گفتم, می دانی چيه من يکی زن نمی خواهم. »

رضا آنجا و اينجا پلاس بود و چشمش دنبال زنهای کارگر دو دو می زد. بسته اين را می پيچيد و جعبه آن يکی را جمع می کرد و کارتن های ديگری را به انبار می برد و خلاصه به کار همه کار داشت الا کار خودش. گفتم : « چرا کار خودت را انجام نمی دهی. »

با لحن طلبکاری گفت: « سوئدی ها از پر کاری خوششان نمی آيد. به نظرم تو هم نبايد مثل اسب کار کنی. »

باورم نمی شد. اين همان آدمی بود که می گفت, من به بيکاری عادت کرده ام, نمی توانم طاقت بياورم و حالا داشت تز کم کاری را تبليغ می کرد. بار آخر برخوردی با او داشتم که آقا رضا از خط قرمز رد شد و سوال بيجايی کرد که من جوابش را ندادم و خودم را زدم به علی چپ. بار ديگر غلط زيادی کرد و دستش را به پايم ماليد. دلم می خواست آن احساس چندش آور را تجربه نمی کردم. چپ چپ نگاهش کردم. نگاه خودش دور بود. نتوانستم طاقت بياورم, با غضب بطرفش برگشتم و پرسيدم: « ببخشيد اين شما بوديد که ؟! »

سوال مسخره ای بود. غير از من و او که کسی آنجا نبود. بر و بر نگاهم کرد. سکوت علامت آری بود. گفتم: « حرکت زشتی بود. نمی خواهم تکرار  بشود. »

يادم می آيد که با پررويی گفت: « از خدات باشه. خيلی هم دلت بخواد. »

کفرم در آمد. دستم را بالا بردم و گفتم: « جرأت داری تکرار کن تا چنان بيخ گوشت بخوابانم که آتش از چشمت بپرد. » با دهن کف کرده نگاهم کرد و چيزی نگفت. يکی از دوستهايش را فرستاد که پا در ميانی کند. حدس زدم ترسش از گزارش دادن من به کارفرما بود. همکار ايرانيش گفت که لابد از من خوشش آمده.  گفتم, صد سال سياه خوشش نيايد. از آن شب به بعد رضا را نديدم. وسط راه جلو دوچرخه ام ايستاد و گفت: « می خواهی با شما بيايم. می ترسم شب شنبه اتفاقی برايت بيافتد. »

گفتم: « خطر از جانب تو نرسه, از طرف کس ديگری پيش نمی آد. »

صبح روز بعد به ديدن کارفرما رفتم. از او خواستم که شيفت کاری من را عوض کند. علتش را پرسيد. توضيح مختصری دادم. مرد گفت, می توانم عليه او به عنوان مزاحمت جنسی شکايت کنم. تنم از شنيدن اين حرف لرزيد. کارفرما گفت, از کار با خارجيان تجربه خوبی داشته. برايش فرق نمی کند کارگرش ايرانی باشد يا ترک و يا خارجی. خيلی از سوئدی ها هستند که لحظه آخر تلفن می زند و مرخصی استعلاجی رد می کنند. و بی رو در واسی دست من را در حنا می گذارند. شما فکرش را بکنيد, چرا خيلی از دوستهای رضا در اينجا ماندگار شده اند ولی من اين مردک را از در بيرون می اندازم از پنجره سرک می کشد. همکاران رضا از کم کاری او شاکی بوده اند و برای همين کسی در گروه نمی خواست با او کار بکند. خيلی از ايرانی ها و ترکها استخدام رسمی شدند مگر رضا که تن به کار نمی داد.

داستان من و او سر زبان ها افتاد. روز بعد شنيدم که زن آلمانی همکار رضا به زن ديگری می گفت, من گفته ام که صد تا سگ داشته باشم يکی شان را نمی دهم رضا بچراند چه برسد به اينکه با او بيرون بروم. راستش از تند و تيزی خبرگزاری ايرانی ها احساس افتخار کردم و با اين حال دلم گرفت. بعد از آن روز و روزهای ديگر رضا را نديدم, البته از دور می ديدمش. يک بار هم که جلو راهم سبز شد, خودم را به نديدن زدم.

يک سال از آن ماجرا گذاشت. من وارد دانشگاه شدم. رضا را از کارخانه بيرون کردند و شنيدم که مدتی در پيتزايی و ساندويچی اينجا و آنجا کار می کرد. يک روز از زبان يکی از ايرانی ها شنيدم دو مأمور پليس به خانه او رفته اند و وسايلش را بيرون ريخته اند. چرا که شرکت ساختمانی شکايت کرده که رضا از دو ماه قبل اجاره خانه اش را پرداخت نکرده. از همسايه ها آنها که برای بازرسی رفتند, آپارتمان رضا را خالی کردند. روز بعد دو مأمور شرکت بيمه دم در خانه اش آمدند و در باره رضا سانديگو تحقيق کردند. علاقه ای به شنيدن داستان رضا نداشتم. همسايه اش با اصرار ماجرا را جوری تعريف کرد که راستش از شنيدن خبر مرگ رضا خيلی متأثر شدم. با مردن رضا دوستش حميد به نان و نوايی رسيد. خدا شانس بدهد. خودش جوانمرگ شد و يکی ديگری را ميليونر کرد.

مرد داشت حرف می زد و کلماتش از سوراخ گوشهای من داخل نمی رفت. باورم نمی شد که رضا مرده باشد. آن طفلک کمی خل بود, آسم داشت. هوای سوئد به او نمی ساخت. اما هيچ کدام دليل نمی شد که بميرد. هنوز زن نگرفته بود, تازه می خواست پول جمع کند. می خواست امريکا برود و پمپ بنزينی باز کند. خواستم بپرسم که مأمورهای بيمه از او چی می خواستند که خودش با آب و تاب گفت: « خدابيامرز چند ماه قبل از مرگش خودش را بيمه جانی می کند. آنهم سه ميليون کرون و به اسم دوستش حميد امضا می زند. در وصيت نامه اش می نويسد که خانواده نزديک و دوست صميمی او حميدست و بايد کفن و دفن او را انجام دهد و به هر صورت وارث او باشد. حميد خوشبخت هم مأمورها را به من حواله کرده بود که مثلا" مرگ رضا را  شهادت بدهم. خودمانيم من که مرگ را رضا را به چشم خودم نديده ام تا اينکه حميد مجلسی ترحيمی برگزار کرد و مراسم کفن و دفن رضا را در ايران به ما نشان داد. خدا به سر شاهد بود که فيلم تشييع جنازه مجلل تر از مجلس مهمانی و عروسی بود. گفت يک و نيم ميليونی خرج مؤسسه کفن و دفن در تهران کرده و مرده رضا را پيش فاميلش رو سفيد کردم... »

دلم می خواست بپرسم که چرا رضا خانواده اش را وارث خودش نکرده و حميد را انتخاب کرده که مرد با حالتی که انگار فکرم را می خواند جواب داد: « شرايط بيمه اين بوده که وارث رضا بايد ساکن آلمان می بود. وگرنه مانده به جوانمردی حميد که چقدر  از  اين پول را به خانواده مادر و دو خواهر رضا